Waxyaabo badan ayaa sababi kara heerka sare ee gulukooska dhiigga, laakiin waxa aan cunno ayaa door weyn ka ciyaara kor u qaadista sonkorta dhiigga. Marka aan cunno karbohaydraytyada, jidhkeenu wuxuu karbohaydraytyadaas u beddelaa gulukoos, taasina waxay door ka qaadan kartaa kor u qaadista sonkorta dhiigga. Borotiinku, ilaa heer gaar ah, xaddi badan ayaa sidoo kale kor u qaadi kara heerarka sonkorta dhiigga. Dufanku ma kordhiyo heerarka sonkorta dhiigga. Walbahaarka keena kororka hoormoonka cortisol wuxuu sidoo kale kor u qaadi karaa heerarka sonkorta dhiigga.

Sonkorowga Nooca 1aad waa xaalad isdifaac ah oo keenta in jidhku uusan awoodin inuu soo saaro insulin. Dadka qaba sonkorowga Nooca 1aad waa inay qaataan insulin si ay heerarka gulukooska ugu hayaan xadka caadiga ah. Sonkorowga Nooca 2aad waa cudur uu jidhku awoodo inuu soo saaro insulin laakiin uusan awoodin inuu soo saaro ku filan ama jirku uusan ka jawaabin insulinta la soo saarayo.

Sonkorowga waxaa lagu ogaan karaa siyaabo dhowr ah. Kuwaas waxaa ka mid ah gulukoos sooman oo ah > ama = 126 mg/dL ama 7mmol/L, hemoglobin a1c oo ah 6.5% ama ka badan, ama gulukoos sare oo lagu sameeyo baaritaanka dulqaadka gulukooska ee afka laga qaato (OGTT). Intaa waxaa dheer, gulukoos aan kala sooc lahayn oo ah >200 waxay soo jeedinaysaa sonkorowga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa jira dhowr calaamadood iyo astaamo muujinaya sonkorowga waana inay kaa dhigaan inaad ka fikirto inaad sameyso baaritaan dhiig. Kuwaas waxaa ka mid ah haraad xad dhaaf ah, kaadida oo soo noqnoqota, aragga oo aan caddayn, kabuubyo ama xanxanto lugaha, miisaanka oo kordha iyo daal. Calaamadaha kale ee suurtagalka ah waxaa ka mid ah cillad kacsi oo ragga ku dhacda iyo caadada aan caadiga ahayn ee dumarka.

Inta jeer ee aad dhiiggaaga baari karto waxay ku xirnaan doontaa habka daaweynta aad ku jirto iyo sidoo kale xaaladaha gaarka ah. Tilmaamaha NICE ee 2015 waxay ku talinayaan in dadka qaba nooca 1aad ee sonkorowga ay baaraan gulukooska dhiiggooda ugu yaraan 4 jeer maalintii, oo ay ku jiraan ka hor cunto kasta iyo ka hor hurdada.

Weydii daryeelkaaga caafimaad waxa uu yahay heerka sonkorta dhiigga ee macquulka ah ee adiga kugu habboon, halka ACCUGENCE ay kaa caawin karto dejinta heerka iyadoo la adeegsanayo astaamaha Tilmaamaha Kala Duwan. Dhakhtarkaagu wuxuu dejin doonaa natiijooyinka baaritaanka sonkorta dhiigga ee bartilmaameedka ah iyadoo lagu saleynayo dhowr arrimood, oo ay ku jiraan:
● Nooca iyo darnaanta cudurka macaanka
● Da'da
● Intee in le'eg ayaad macaanka qabtay
● Xaaladda Uurka
● Jiritaanka dhibaatooyinka sonkorowga
● Caafimaadka guud iyo jiritaanka xaalado caafimaad oo kale
Ururka Sonkorowga Mareykanka (ADA) guud ahaan wuxuu ku taliyaa heerarka sonkorta dhiigga ee bartilmaameedka ah ee soo socda:
Inta u dhaxaysa 80 iyo 130 milligrams halkii deciliter (mg/dL) ama 4.4 ilaa 7.2 millimoles halkii litir (mmol/L) cuntada ka hor
Wax ka yar 180 mg/dL (10.0 mmol/L) laba saacadood ka dib cuntada
Laakiin ADA waxay xuseysaa in yoolalkani ay badanaa ku kala duwan yihiin da'daada iyo caafimaadkaaga shaqsiyeed waana in la gaarsiiyaa.

Ketones waa kiimikooyin laga sameeyo beerkaaga, badanaa jawaab celin dheef-shiid kiimikaad ah oo ku saabsan inaad ku jirto ketosis-ka cuntada. Taas macnaheedu waa inaad sameyso ketones marka aadan haysan gulukoos ku filan (ama sonkor) oo kaydsan si aad u beddesho tamar. Marka jirkaagu dareemo inaad u baahan tahay beddel sonkor ah, waxay dufanka u beddeshaa ketones.
Heerarka ketone-kaagu waxay noqon karaan meel kasta oo u dhaxaysa eber ilaa 3 ama ka badan., waxaana lagu cabbiraa millimoles halkii litir (mmol/L). Hoos waxaa ku yaal heerarka guud, laakiin maskaxda ku hay in natiijooyinka baaritaanku ay kala duwanaan karaan, iyadoo ku xiran cuntadaada, heerka dhaqdhaqaaqaaga, iyo inta aad ku jirtay ketosis.

Ketoacidosis-ka macaanka (ama DKA) waa xaalad caafimaad oo halis ah oo ka dhalan karta heerarka sare ee ketones-ka dhiigga ku jira. Haddii aan la aqoonsan oo isla markiiba la daweyn, markaa waxay keeni kartaa miyir-beel ama xitaa dhimasho.
Xaaladdani waxay dhacdaa marka unugyada jidhku aysan awoodin inay gulukoos u isticmaalaan tamar, jidhkuna uu bilaabo inuu burburiyo dufanka si uu tamar u helo. Ketones-ku waxay soo baxaan marka jidhku uu burburiyo dufanka, heerarka aadka u sarreeya ee ketones-kuna waxay dhiigga ka dhigi karaan mid aad u asiidh badan. Tani waa sababta baaritaanka Ketone uu muhiim u yahay.

Marka ay timaado heerka saxda ah ee nafaqada ketosis iyo ketones ee jirka, cunto ketogenic oo habboon ayaa muhiim ah. Dadka badankood, taasi waxay la macno tahay in la cuno inta u dhaxaysa 20-50 garaam oo karbohaydrayt ah maalintii. Inta ay le'eg tahay nafaqo kasta (oo ay ku jiraan karbohaydraytyada) ee aad u baahan tahay inaad isticmaasho way kala duwanaan doontaa, markaa waxaad u baahan tahay inaad isticmaasho xisaabiyaha keto ama si fudud u la xiriir bixiyahaaga daryeelka caafimaadka si aad u ogaato baahiyahaaga macro ee saxda ah.

Uric Acid waa badeeco caadi ah oo qashinka jirka ah. Waxay sameysaa marka kiimikooyinka loo yaqaan purines ay burburaan. Purines waa walax dabiici ah oo laga helo jirka. Waxaa sidoo kale laga helaa cuntooyin badan sida beerka, kalluunka qolofta leh, iyo khamriga.
Xoogga sare ee asiidhka uric ee dhiigga ku jira ayaa ugu dambayn asiidhka u rogi doona kiristaalo urate ah, kuwaas oo markaa ku ururi kara agagaarka kala-goysyada iyo unugyada jilicsan. Kaydka kiristaalo urate ah oo u eg irbad ayaa mas'uul ka ah bararka iyo calaamadaha xanuunka leh ee gout.